Özen yükümlülüğünü (duty of care) seyahat bürokrasisine dönüştürmeden yerine getirmek
Biri seyahate çıkmadan önce kuruluşun neleri bilmesi gerektiği, işler karmaşıklaştığında kimin karar vereceği ve gerekli özenden ödün vermeden nelerin kapsam dışı bırakılabileceği.
Marta, altmış kişilik bir şirket adına ekipman kurulumu yapıyor ve ayda iki veya üç kez seyahat ediyor. Bir cumartesi öğleden sonra, havalimanının kimsenin beklemediği bir protesto nedeniyle kapatıldığı bir şehirden yöneticisini arıyor. Otel kendisinden dışarı çıkmamasını istemiş; dönüş uçuşu ise uygulamadan silinmiş durumda. Yöneticisi endişelenmemesini, hemen ilgileneceğini söyleyip telefonu kapatıyor ve ardından Marta'nın hangi otelde kaldığını bilmediğini, sigortanın asistans numarasının iki yıl önceki bir e-postada olduğunu ve seyahat acentesinin pazartesiye kadar açılmayacağını fark ediyor. Henüz ciddi bir şey yaşanmış değil. Ancak şirket çoktan geç kalmış durumda.
Bu sahne, özen yükümlülüğünün (duty of care) içeriden görünüşüdür. Kuruluşların neredeyse tamamı bu yükümlülüğü bir politika ve bir sigorta poliçesiyle çözer; her ikisi de gereklidir. Ancak bunların hiçbiri telefona cevap vermez. Sigorta, olaydan sonra ödeme yapar; fakat şirketin olaydan önce ne yaptığını belgelemez. Oysa bir şey ters gittiğinde bir müşterinin, bir sigortacının veya bir hâkimin soracağı soru tam olarak budur: Şirket o seyahat hakkında ne biliyordu, seyahati kim ve hangi kriterlere göre onayladı, ilk saat için ne hazırlanmıştı? İspanya'da işverenin koruma yükümlülüğü, Avrupa'nın iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin çerçeve direktifini ulusal mevzuata aktaran İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda (Ley de Prevención de Riesgos Laborales) düzenlenmiştir. Her ikisi de şirket büyüklüğüne göre ayrım yapmaz ve ofis kapısında sona ermez; ISO 31030 ise bu yükümlülüğün çalışanlar seyahat ederken nasıl yerine getirileceğini açıklayan gönüllü bir kılavuzdur. Bunun her bir durumda nasıl somutlaşacağını Hukuk birimi söyleyecektir. Var olduğu ise tartışmaya açık değildir.
KOBİ'lerde en sık duyulan görüş; bunun kontrol odası, konum takip platformu ve asistans tedarikçisiyle çok uluslu şirketlere özgü bir konu olduğu ve ileride ele alınacağıdır. Hata, riski çalışan sayısına göre ölçmektir. Her ay iki teknisyenini şantiyeye gönderen on iki kişilik bir mühendislik firmasının yönetmesi gereken risk; yalnızca Avrupa başkentlerindeki müşteri ofislerini ziyaret eden dört yüz çalışanlı bir şirketinkinden daha fazladır. Programı belirleyen unsur seyahat profilidir: Kaç kişi, nereye, hangi amaçla ve hangi sıklıkla seyahat ediyor? Yükleniciler, yurt içi seyahatler ve birkaç günlük tatil eklenen iş seyahatleri de bu kapsama girer; bunlar genellikle politikanın dışında ancak sorumluluğun içinde kalır.
Orantılı bir program birkaç sayfaya sığar. Programı yürüten, adı belli bir kişi ve politikayı imzalayarak şirketin kabul ettiği risk düzeyini üstlenen bir üst düzey yönetici. Çalışanların gerçekten okuyacağı iki sayfalık bir politika. Kimin, ne zaman seyahat ettiğini ve nerede konakladığını gösteren, rezervasyondan önce doldurulan bir kayıt. Ve dikkatin riskin bulunduğu yere yönelmesi için üç seyahat kategorisi. Seyahatlerin çoğu için kararlaştırılan kanal üzerinden rezervasyon, bir varış noktası bilgi notu ve telefona kaydedilmiş asistans numarası yeterlidir. Az sayıda seyahat; tek sayfalık bir değerlendirme, kısa bir brifing ve belirli saatlerde yapılacak bir iletişim kontrolü gerektirir. Devletin bizzat seyahat edilmemesini tavsiye ettiği varış noktaları ise yönetimin yazılı kararını, uzman desteğini ve çoğu zaman o seyahatin yapılmayacağına dair dürüst bir yanıtı gerektirir. Ülkenin risk düzeyi başlangıç noktasıdır, varış noktası değil. Şehre, tarihlere ve seyahat eden kişiye göre ayarlanır; çünkü grup hâlinde seyahat etmekle tek başına seyahat etmek aynı şey değildir ve herkes her mevzuat altında aynı riski taşımaz.
Ardından neredeyse hiç kimsenin tatbik etmediği kısım gelir. Kimin karar vereceğini, kimin izin almadan harcama yapabileceğini, kimin aranacağını ve ilk saatte ne yapılacağını belirten tek sayfalık bir müdahale planı. Gerçekçi bir vaka üzerinden yürütülen ve genellikle herkesin sandığı yerde olmayan şeylerin listesiyle sona eren doksan dakikalık bir masa başı tatbikatı. Ve poliçeyi gerçekten okuyarak yapılan yıllık bir sigorta incelemesi: Tıbbi tahliyeyi hangi sınıra kadar kapsadığı, neleri kapsam dışında bıraktığı, yüklenicileri ve yurt içi seyahatleri kapsayıp kapsamadığı ve ödeme yapması için önceden hangi tedbirlerin alınmış olmasını şart koştuğu. Küçük bir şirketin kendisi kurmak yerine satın alması gereken tek şey, gerçek tahliye kapasitesine sahip bir asistans hizmetidir; çünkü uluslararası bir tıbbi nakil, programın tamamından daha pahalıya mal olabilir.
Hatalar o kadar sık tekrarlanır ki neredeyse ezberden sayılabilir. Kimin izleyeceğine ve bir uyarı geldiğinde ne yapacağına karar vermeden önce bir takip platformuna abone olmak; bu, güzel bir gösterge paneline sahip olup hiçbir müdahale kapasitesine sahip olmamanın en pahalı yoludur. Seyahat edenlerin okumadığı ve yöneticilerin uygulamadığı uzun bir politika yazmak. Brifingi, alındı teyidi istemeden e-posta eki olarak göndermek; bu durumda ulaştığını sonradan kanıtlamanın bir yolu kalmaz. Programı, güvenlik değerlendirmesi katacak kimse olmadan Finans veya İnsan Kaynakları birimine bırakmak. Ve müdahale planını, gerçek bir olay sınayana kadar hiç sınamamak.
Sonuçta program bir dosyayla kanıtlanır. İmzalı politika, seyahat kayıtları, yapılan değerlendirmeler, brifing teyitleri, incelemesiyle birlikte sigorta poliçesi, müdahale planı, kapatılmış aksiyonlarıyla tatbikat tutanağı ve yıllık inceleme. Kutucukları işaretlenmiş ve sunucuya kaydedilmiş; şirket içinde veya bir iş müfettişi karşısında her şeyin yapıldığını kanıtlayabilmek için.
Bizim önceliğimiz insanlardır. Yardıma ihtiyaç duyulduğunda orada olmak ve ofisten bakıldığında kritik görünmeyen, ancak onu yaşayan kişi için kritik olan durumları çözüme kavuşturmak. Tanımadığı bir şehirde gece yarısı iptal edilen bir uçuş, içinde ilaçları bulunan kayıp bir valiz, kimsenin geri dönmediği bir arama. Dosya, seyahatten önce ne yapıldığını belgeler. Ancak şirketinizde biri bir cumartesi günü kapalı bir havalimanından arasaydı; telefonu kim açardı ve ilk on dakikada o kişi hakkında ne bilirdi? Bu sorunun yanıtı, özen yükümlülüğünüzün gerçek durumudur.
Burada anlatılanlar kuruluşunuzda karşılaştığınız durumlarla örtüşüyorsa, gelin konuşalım.
Konuşalım