Müşteriyle yüz yüze çalışan rollerde şiddet: Olay öncesinde neler yaşanır
Perakende sektöründeki fiziksel veya sözel saldırılar, müşteriyle yüz yüze çalışanlar için neredeyse hiçbir zaman aniden gelişmez. Bu erken uyarı sinyallerinin nasıl tespit edileceğini, bir mağaza ekibinden nelerin beklenip nelerin beklenemeyeceğini ve olay sonrasında nasıl destek sağlanacağını ele alıyoruz.
Carmen, bir alışveriş merkezindeki moda mağazasında on bir yıldır mağaza müdürü olarak çalışıyor. Bir salı öğleden sonra, bir adam elinde buruşturulmuş bir fişle içeri girdi ve Carmen adam henüz kasaya ulaşmadan bir şeylerin yolunda gitmediğini anladı. Nasıl bildiğini sorarsanız, sadece omuz silker. Adımları her zamankinden daha uzundu, çenesi kenetlenmişti, kalabalığın arasından yürüyüş biçimi farklıydı. Kamusal alanda insanlarla çalışarak geçen on bir yıl, binlerce etkileşimi kendi kendine çalışan bir radara dönüştürmüştü.
O öğleden sonra Carmen çok basit üç şey yaptı. Önceden belirledikleri kod cümleyi kullanarak, en yeni çalışma arkadaşından depodan bir kutu getirmesini istedi; bu, arkadaşına dışarı çık ve alarm ver demenin yoluydu. Kendisini kasanın bir çıkış yolunu açık bırakan tarafında konumlandırdı. Ve provaları yapılmış bir hareketle uyarılan alışveriş merkezi güvenlik görevlisi mağaza vitrininin önünde bir anlığına kendini gösterirken, adama doğaçlama yapılamayacak türden sakin ve kararlı bir tutumla hizmet verdi. İade süreci bir beden değişimi ve "Özür dilerim, berbat bir gün geçirdim" cümlesiyle sona erdi. Hiçbir olay yaşanmadı.
Ve hiçbir şey yaşanmadığı için bu durum var sayılmaz. Ne bir rapor, ne bir kayıt, ne de bir veri vardır. Şirketin sistemi ancak benzer bir olay hakaretlerle ya da daha kötüsüyle sonuçlandığı gün bir şeyler öğrenecektir ve o zaman hazırlanan raporda olayın aniden geliştiği yazacaktır. Olay aniden gelişmedi: Carmen bunu daha kapı girişindeyken gördü. Mesele şu ki, ne kimse ona gördüklerini kaydedebileceği bir alan sundu ne de bunları kaydetmenin bir şeyleri değiştireceğine inanması için bir sebep verdi. Bana göre bir şiddeti önleme programının ilk adımı ve aynı zamanda en ucuz yollarından biri şudur: Yaşanan korku sadece bir atlatma olarak kalsa bile, personelin ne olduğunu, ne zaman olduğunu ve orada kimlerin bulunduğunu not edebileceği basit bir kanal oluşturmak. Özellikle de sadece bir atlatma olarak kaldığı durumlar için; çünkü tam zamanında müdahale edilebilecek bilgi, tam olarak bu anlarda saklıdır.
Buradan hareketle, mağaza personelinden ne talep ettiğimiz konusunda adil ve gerçekçi olmamız gerekir; çünkü bu hususta haksızlık etmek son derece kolaydır. Onlardan olayları gözlemleyip derhal bildirmelerini isteyebilir ve bunu yapabilmeleri için gerekli eğitimi verebiliriz: Kararlı ve etkili iletişim, sözel olmayan ipuçlarını okuma, güvenli mesafeyi koruma, zamanında geri çekilme ve durumu tırmandırmadan yardım isteme yöntemleri. Arka odadaki sıradan bir duyuru panosu yerine yaşayan, aktif bir protokol bulunduğu sürece onlara bir panik butonu, telsiz ya da bir uyarı uygulaması sağlayabiliriz. Ancak onlardan isteyemeyeceğimiz şeyler şunlardır: Kimseyi fiziksel olarak engellemeye çalışmak, "hayır" cevabını kabul etmeyen bir müşteriyle girilen tartışmayı kazanmaya çalışmak ya da kimseden net bir tanımı yapılmamış bir yardımı beklerken kendilerini fiziksel veya duygusal riske atmak. Bir de yüksek sesle söylenmese de kendilerinden sürekli beklenen bir şey vardır: Bu duygusal yükü, sanki maaş paketlerine dahilmiş gibi üstlenip sineye çekmeleri.
AECOC kongresindeki bir konuşmada şu soruyu açıkça sordum: Şiddet bu işin bir parçası mı? Ben öyle düşünmüyorum. Eğer kurumunuzun cevabı da "hayır" ise, rollerin dağılımı yazılı ve detaylı bir şekilde ortaya konmalıdır. Ekip gözlemler, haber verir ve kendini korur. Müdahale etmek ve engellemek ise, ister özel güvenlik ister polis olsun, yalnızca alanında bir uzmanın sorumluluğundadır.
Bir de olayın sonrası vardır ki, bir programın gerçek samimiyeti tam da burada ortaya çıkar. Bir ekip üyesi böyle bir olay yaşadığında, onu desteklemek ne yapması gerektiğini söylemek anlamına gelmez. Bu destek; şikâyette bulunurken ya da ifade verirken yanında gitmeyi, dava açılması durumunda duruşma günlerinde vardiyalarını üstlenmeyi, toparlanması için zaman tanımayı, ihtiyaç duyarsa geçici olarak başka bir mağazada görev almasını sağlamayı ve samimi bir psikolojik destek sunmayı kapsar. Ayrıca, sürecin nasıl yönetildiğini ekibin geri kalanına açıkça aktarmayı gerektirir; çünkü herkes olayların nasıl geliştiğini yakından izler. Bir şeylerin değişmediğini hisseden bir ekip susmayı öğrenir ve bu sessizlik zamanla devamsızlıklarda, personel sirkülasyonunda ve daha sonra sanki durduk yere ortaya çıkmış gibi "bağlılık eksikliği" olarak adlandırdığımız o isteksizlikte kendini gösterir.
Mağazalarınızda kaç tane Carmen var? Bu hafta hiçbir yere yazılmayan kaç farklı detay fark ettiler? Müşteriyle yüz yüze gelen ekipleri korumak, doğrudan müşterilerinizi korumak anlamına gelir; bunu Cuadernos de Seguridad dergisinde de yazmıştım ve yürüttüğüm her proje bu gerçeği doğrulamaya devam ediyor. Önümüzdeki ay yaşanacak bir olay, bugün mağazalarınızdan birinde başka bir biçimde kendini zaten belli ediyor. Bu sinyallerin toplanacağı bir alan oluşturmaya ve sesini çıkarıp alarm verdiğinde bunun gerçekten bir fark yarattığını bilen bir ekibe sahip olmaya değer.
Burada anlatılanlar kuruluşunuzda karşılaştığınız durumlarla örtüşüyorsa, gelin konuşalım.
Konuşalım